بزرگ‌ترین اشتباهات سونی، مایکروسافت و نینتندو؛ هیچ‌کس کامل نیست

مهدی ملکی
Nintendo، PlayStation، Xbox، آنالیز ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ - ۰۹:۰۰

سونی، مایکروسافت و نینتندو هر سه از تاثیرگذارترین شرکت‌های فعال در حوزه بازی‌های ویدیویی هستند. آن‌ها از دهه‌ها پیش تاکنون به تدریج به چنان جایگاهی دست یافته‌اند که نمی‌توان بازی‌های ویدیویی را بدون حضور آن‌ها تصور کرد. پس از سالیان سال رقابت هیچ مشکلی در فروش دستگاه‌ها، خدمات و بازی‌هایی که این سه شرکت بزرگ منتشر و به بازار عرضه می‌کنند، دیده نمی‌شود، اما شرایط همیشه در حال تغییر است و تاریخ اشتباهات را فراموش نمی‌کند.

چه مایکروسافت را در نظر بگیریم یا چه نینتندو، هر دو با مشکلاتی بسیار بزرگ روبه‌رو بوده‌اند و باید باور داشت که در آینده هم چنین مشکلاتی رخ خواهند داد. اما چرا به این دو شرکت اشاره کردیم؟ نینتندو به عنوان قدیمی‌ترین شرکتی که در این‌جا از آن نام برده‌ایم و مایکروسافت به عنوان جدیدترین عضو، نشان می‌دهند که صنعت بازی‌های ویدیویی به سابقه مربوط نیست.

عضو سوم چطور؟ این صنعت در روی دیگر خود موارد بی‌شماری را به رخ کشیده و مشخص کرده که حتی اگر همچون سونی، پیش‌تر بارها در دنیای فناوری انقلاب به پا کرده باشی، مشکلات به وجودت نفوذ خواهند کرد. بنابراین به بهانه ورود به نسل نهم، نگاهی به بزرگ‌ترین اشتباهات این سه شرکت خواهیم داشت؛ نسلی که برخلاف دو دهه گذشته، هر سه شرکت یاد شده با قدرتی مثال‌زدنی به آن وارد شده‌اند و این‌طور به نظر می‌رسد که هنوز در مرحله آرامش قبل از طوفان هستیم و حتی به بهترین عملکرد آن‌ها نزدیک هم نشده‌ایم.

سونی؛ بهترین‌ها هم اشتباه می‌کنند

پلی استیشن ویتا

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

سونی دلایل شکست پلی استیشن ویتا را ظهور گوشی‌های هوشمند و محبوبیت عمده آن‌ها می‌داند. با این حال کنسول دستی ۳DS نینتندو در همان زمان و سپس، سوییچ نشان دادند که سیاست‌های سونی در رابطه با این کنسول اشتباه بوده‌اند و مشکل خارجی نبود.

سونی زمانی نه چندان دور در ساخت و عرضه کنسول‌های دستی غوغا کرده بود. این شرکت ژاپنی اگرچه ابتدا هیچ‌گونه تجربه‌ای در تولید کنسول‌های دستی نداشت، اما با عرضه PSP در سال ۲۰۰۵ با قدرت وارد این حوزه شد. کنسول این شرکت علاوه بر قدرت مناسبی که ارائه می‌داد، بازی‌های انحصاری بسیار مطلوبی هم دریافت کرد و نسخه‌هایی از مجموعه‌های God of War و Metal Gear Solid و … هم روانه آن شدند. روند موفقیت‌آمیز فروش PSP به لطف بازی‌های مناسب و مدل‌های ارتقا یافته آن در سال‌های پیش از معرفی پلی استیشن ویتا ادامه یافت و حدود ۸۰ میلیون PSP در سراسر جهان به فروش رسید.

با این حال سونی در نسل بعدی کنسول‌های دستی خود چنان افتضاحی بر جای گذاشت که احتمالاً هرگز شاهد عرضه دوباره محصولی جدید در این سری نباشیم. در سال ۲۰۱۱ پیش از معرفی پلی استیشن ویتا همه چیز برای ورود به چرخه عمر یک کنسول دستی موفق دیگر مهیا بود، ولی شرایط اصلاً خوب پیش نرفت.

شاید بزرگ‌ترین دلیل عدم علاقه کاربران، قیمت آن هنگام عرضه رسمی بود. قیمت دستگاه با توجه به مدل آن بین ۲۵۰ الی ۳۰۰ دلار بود؛ بنابراین کاربران می‌توانستند با صرف اندکی پول بیشتر به سمت کنسول‌های نسل هفتم بروند. از سمت دیگر نینتندو ۳DS حتی از پلی استیشن ویتا نیز ارزان‌تر بود و این موضوع ضربه بزرگی به فروش ویتا زد.

با این حال کنسول دستی مورد بحث در سال‌های پس از عرضه نه تنها از سوی کاربران، بلکه از سوی سونی هم نادیده گرفته شد. سونی لاین‌آپ قدرتمندی را که برای PSP در نظر گرفته بود، هرگز برای ویتا عملی نکرد. فقدان بازی‌های جدید در کنار عدم پشتیبانی مناسب و کامل از نسل قبل، توجه نکردن به رقیبی همچون نینتندو و موارد دیگر، کنسول دستی نسل هشتمی سونی را به یک اشتباه بزرگ تبدیل کرد که این شرکت ژاپنی هنوز هم قادر به فراموش کردنش نیست.

عدم پشتیبانی کامل از نسل‌‌های قبل

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

سونی در زمینه پشتیبانی از نسل قبل هرگز به جایگاه مایکروسافت، رقیب اصلی خود دست نیافت. برای مثال پلی استیشن ۴ تنها قادر به اجرای نسخه‌های دیجیتال مورد تایید پلی استیشن ۱ و ۲ است و خبری از اجرای بازی‌های پلی استیشن ۳ نیست.

صحبت از ویژگی پشتیبانی از نسل‌های قبل شد. بسیاری از کاربران کنسول‌های نسل جدید را تهیه می‌کنند که به بازی‌های جدیدتر دست یابند. با این حال بسیاری از کاربران جدید کنسول‌های سونی نیز یا از سمت پلتفرم‌های دیگر وارد قلمرو آن می‌شوند و یا تصمیم می‌گیرند که با دستگا‌ه‌های این شرکت ژاپنی شروع به تجربه بازی‌ها کنند. بنابراین پشتیبانی از بازی‌هایی که پیش‌تر روی سری کنسول‌های پلی استیشن منتشر شده‌اند، یک ویژگی بزرگ به شمار می‌رود.

البته سونی با این موضوع غریبه نیست. در زمان عرضه پلی استیشن ۲، سخت‌افزار پلی استیشن ۱ به حدی ارزان شده بود که تراشه اجرای بازی‌های این کنسول هم در دستگاه قرار می‌گرفت. در نتیجه کاربران با خرید پلی استیشن ۲ افزون بر آثار استثنائی این کنسول، به بازی‌های پلی استیشن ۱ هم دسترسی داشتند. این روند، هنگام عرضه اولیه پلی استیشن ۳ نیز ثابت بود. به معنای آن که کاربران می‌توانستند بازی‌های پلی استیشن ۲ را درون پلی استیشن ۳ خود اجرا کنند. با این حال سونی به سرعت این استراتژی را کنار گذاشت و مدل‌های بعدی پلی استیشن ۳ قادر به اجرای بازی‌های پلی استیشن ۲ نبودند.

بعدها با عرضه پلی استیشن ۴ ضربه بزرگی بر کاربران علاقه‌مند به آثار قدیمی یا کسانی که از اجرای بازی‌های نسل قبل باز مانده بودند، وارد شد. پلی استیشن ۴ به طور عادی از بازی‌های پلی استیشن ۳ پشتیبانی نمی‌کرد و سرویس پلی استیشن نو که برای استریم آثار این کنسول راه‌اندازی شد نیز چندان کمکی به این قضیه نکرد.

معماری عجیب پلی استیشن ۳ هنوز هم این موضوع را یکسان باقی گذاشته و پلی استیشن ۵ قادر به اجرای بازی‌های این کنسول به صورت بومی نیست. همچنین باید اشاره کرد که نسخه دارای درایو پلی استیشن ۵ قادر به اجرای دیسک‌های پلی استیشن ‍۱ و ۲ نیز نیست. قضیه زمانی پررنگ‌تر می‌شود که موفقیت‌های مایکروسافت در این زمینه را مشاهده و لمس می‌کنیم. کنسول‌های نسل نهم مایکروسافت تمام آثاری که در تمام طول تاریخ برای نسخه‌های مختلف این خانواده منتشر شده‌اند را به آسانی اجرا می‌کنند.

عرضه پلی استیشن ۳

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

با گذشت دو دهه از عرضه پلی استیشن ۳، تصمیماتی که این کنسول را شدیداً منزوی و سپس به محبوبیت رساندند، نقل محافل است. حتی لوگوی استفاده شده روی دستگاه که به فونت فیلم Spider-Man 3 اشاره داشت نیز بعدها تغییر کرد تا اشتباهات عمده گذشته را بپوشاند.

شاید قسمت بزرگی از مشکلات و اشتباهاتی که در بخش قبل به آن‌ها اشاره کردیم، به پلی استیشن ۳ بازگردد. این کنسول با معماری عجیب و نامتقارن خود، علی‌رغم اهداف بزرگی که قادر به عملی کردنشان بود، هرگز همانند برادران خود ندرخشید.

ابتدا باید به مشکلات بی‌شمار توسعه بازی برای این کنسول اشاره کرد. مشکلات متعدد در توسعه عناوین برای این کنسول، توسعه‌دهندگان مستقل پرتعدادی را به سوی رقیب یعنی ایکس باکس ۳۶۰ حواله کرد. معرفی دسته Sixaxis پیش از عرضه هم یکی از موارد عجیبی بود که هنوز هم می‌توان تیم بازاریابی سونی را به خاطر آن سرزنش کرد. یک سال عرضه دیرتر از ایکس باکس ۳۶۰ و سرانجام قیمت بسیار بالای آن، پلی استیشن ۳ را به یک شکست تجاری کامل تبدیل کرده بود. با توجه به فروش بسیار بالای پلی استیشن ۲، گمان می‌رفت که سونی پس از افت قابل ملاحظه فروش و از دست دادن توجهات، از بازار خارج شود.

با این وجود به خوبی می‌دانیم که سونی در برابر مشکلات متوقف نشد و اشتباهاتش را در نیمه دوم چرخه عمر کنسول نسل هفتمی خود تغییر داد.

در این نیمه سرنوشت‌ساز، قیمت کنسول کاهش پیدا کرد، مدل‌های جدیدتر عرضه و انتشار انحصاری‌های باکیفیت آغاز شد. در سه سال انتهایی عرضه پلی استیشن ۳، بالاخره طلسم شکست‌های سونی در نسل هفتم شکسته شد و رقیب خود را حداقل از حیث فروش پشت سر گذاشت. شکست اولیه این کنسول و بازگشتش اهمیت برنامه‌ریزی‌های پرداخته شده را نمود می‌دهد.

نینتندو؛ قدیمی بودن، همیشه به معنای بهتر بودن نیست

عرضه کنسول Wii U

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

هنوز هم بسیاری از کاربران نمی‌دانند که کنسول Wii U محصولی کاملاً مجزا از Wii است. همچنین برخلاف Wii، سخت‌افزار این دستگاه در زمان عرضه هم چیز قابل توجهی نداشت. Wii U مجموعه‌ای از تصمیمات عمیقاً اشتباه بود.

اگر از کاربران قدیمی‌تر این صنعت باشید، کنایه‌های بسیار به کنسول نسل هفتمی Wii U را به خاطر خواهید آورد. این کنسول برخلاف نسخه پیشین خود یعنی Wii، اصلاً به محبوبیتی که انتظار می‌رفت دست نیافت و به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های تاریخ نینتندو شناخته می‌شود.

قسمتی از اشتباهات نینتندو در عرضه این کنسول به سخت‌افزار آن نسبت داده می‌شود. یعنی برخلاف سخت‌افزار Wii، مشخصات Wii U اصلاً قابل توجه به شمار نمی‌رفتند. زمانی که ایکس باکس وان و پلی استیشن ۴ معرفی شدند، گرافیک و جزئیات به کار رفته در بازی‌های این کنسول به طرز خجالت‌باری ضعیف تلقی می‌شدند.

از طرفی برخی از بزرگ‌ترین منتقدان نینتندو در عرضه این کنسول، قیمت، زمان انتشار بازی‌های انحصاری و نام‌گذاری آن را دلیل شکست Wii U می‌دانند. قیمت این کنسول در زمان عرضه ۳۰۰ دلار بود که از تمام کنسول‌های پیشین این شرکت گران‌تر محسوب می‌شد. همچنین پس از مدت‌ها که از عرضه این کنسول گذشت، هنوز خبری از بازی‌های متنوع با کیفیت و عناوین به اصطلاح «سیستم سلر» نبود.

سرانجام می‌رسیم به نام‌گذاری؛ تشخیص پلی استیشن ۳ از پلی استیشن ۴ چندان سخت نیست اما زمانی که پیشوندی را به یک نام شناخته شده اضافه می‌کنید، باید بسیار محتاط باشید. برای مثال پلی استیشن ۴ پرو، همان عناوین پلی استیشن ۴ را با گرافیک و ویژگی‌های بیشتر از جمله رزولوشن ۴K اجرا می‌کند. در نتیجه بسیاری به این نتیجه رسیده بودند که Wii U کنسول نسل جدید نینتندو نیست و تنها نسخه‌ای قدرتمندتر از Wii به شمار می‌رود.

عرضه Virtual Boy

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

واقعیت مجازی اکنون در سال ۲۰۲۱ هنوز هم به فناوری مورد نیاز دست پیدا نکرده و می‌توان ایده‌های بسیاری را برای آن متصور شد. با این حال نینتندو در سال ۱۹۹۵ میلادی، زمانی که گرافیک بازی‌ها هنوز کاملاً ۳ بعدی نشده بود، به دنبال جان بخشیدن به حوزه واقعیت مجازی بود.

امروزه واقعیت مجازی نام غریبی برای بازیکنان نیست. با این حال هنوز قشر بسیار اندکی از آن‌ها بازی‌های واقعیت مجازی را تجربه کرده‌اند. حال تصور کنید که نینتندو در سال ۱۹۹۵ هدست واقعیت مجازی خود را روانه بازار کرده است. این هدست اگرچه آینده بسیار درخشانی را به تصویر کشید که اکنون برخی از تاثیرگذارترین شرکت‌های فعال در زمینه بازی‌های ویدیویی مانند سونی و ولو به دنبال توسعه آن هستند، اما خود نینتندو را مجبور به فراموش کردن ابدی آن کرد.

در یک کلام باید ذکر کرد که این کنسول مشکلات بسیاری داشت. اولین آن‌ها، تجربه بد بازی‌ها با فناوری دهه ۹۰ میلادی بود. Virtual Boy عمدتاً رنگ قرمز را به بازیکنان نشان می‌داد و مشکلاتی که اکنون در زمینه مشکلات جسمی استفاده از این دستگاه‌ها وجود دارند، آن زمان با شدت بیشتری قابل مشاهده بود.

در نتیجه بسیاری از کاربران باور داشتند که این دستگاه برای سلامتی مضر است و اجازه استفاده از آن به کودکان را نمی‌دادند. قیمت دستگاه چطور؟ به نظرتان یک کنسول واقعیت مجازی که در سال ۱۹۹۵ عرضه شده، تا چه اندازه قیمت‌گذاری خواهد شد؟  این کنسول با قیمت ۱۸۰ دلار در میانه دهه ۹۰ به بازار عرضه شد. با احتساب تورم، قیمت امروزی Virtual Boy حدود ۳۰۰ دلار است. از آن جایی که کاربران دقیقاً نمی‌دانستند با چه چیزی طرف هستند و چقدر به سلامت آن‌ها آسیب وارد می‌شود، خرج کردن ۳۰۰ دلار بی‌زبان، انتظار بسیار بزرگی است.

از دست دادن یک دوست خوب؛ ایجاد رقیبی به نام سونی

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

نینتندو شاید هرگز فکرش را هم نمی‌کرد که با پشت پا زدن به یک شراکت ساده، یکی از بزرگ‌ترین رقبا و شاید هم بزرگ‌ترین رقیب خود را متولد می‌کند. سونی پس از برهم خوردن توافقش با نینتندو، با عرضه پلی استیشن، استفاده از CD و ورود به دنیای گرافیک ۳ بعدی، تاریخ را تغییر داد.

سونی شرکت کوچکی نیست؛ این موضوع در دهه ۹۰ میلادی هم تفاوتی با وضع کنونی آن نداشت. نمایشگرهای درون خانه‌ها تا گوشی‌هایی که کاربران امروزه علاقه زیادی به آن‌ها دارند، گستره تولیدات سونی را نشان می‌دهند. با تمام این اوصاف سونی برای ورود به صنعت بازی‌های ویدیویی تصمیم گرفت که با یکی از شرکت‌های باتجربه در این زمینه همکاری کند. نینتندو، شرکتی ژاپنی که در بازی‌های ویدیویی پیش‌رو بود، گزینه بسیار خوبی به نظر می‌رسید.

سونی و نینتندو در همان دهه‌ای که سر و کله Virtual Boy در بازار پیدا شد، وارد همکاری برای ساخت یک کنسول مشترک شدند. کنسول مشترک این دو شرکت با نام Super NES CD-ROM شناخته می‌شد و می‌توانست سهم عمده‌ای از بازار را تصاحب کند. البته نینتندو چندان اهمیتی برای این شراکت قائل نشد و کنسول مشترک این دو تولید کننده هرگز به مرحله تولید انبوه نرسید و تنها تعداد محدودی از آن تولید شد.

شاید قاطعانه نتوان سرنوشت این شراکت را پیش‌بینی کرد. احتمال شکست این کنسول نیز بسیار بالا ارزیابی می‌شد اما در یک موضوع می‌توان قاطعانه و با استناد بر آمار نظر داد: کنسول پلی استیشن اورجینال نتیجه مستقیم فسق قرارداد همکاری بین سونی و نینتندو و آغازگر یک رقیب قدرتمند برای این شرکت بود. پلی استیشن اورجینال با فروش ۱۰۴ میلیون نسخه‌ای، حدود ۷۱ میلیون فروش بیشتر را از نینتندو ۶۴ تجربه کرد و تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین حسرت‌های نینتندو شد. پس از گذشت دو دهه، اکنون محصولات برند پلی استیشن تبدیل به پرفروش‌ترین کنسول‌های تاریخ صنعت بازی‌های ویدیویی شده‌اند.

مایکروسافت؛ هیچ‌وقت دیر نیست

عرضه کینکت ۲

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

اگر در چنین مقالاتی به محصولاتی مانند کینکت ۲ اشاره نکنیم، شاید هیچ‌کس آن‌ها را به یاد نیاورد. کینکت ۲ به غیر از افزایش قیمت و اجبار همراهی در جعبه ایکس باکس وان، هیچ نقشی در نسل هشتم بازی نکرد؛ اشتباهی بزرگ که سرانجام مایکروسافت را تا حد زیادی وادار به حفظ ایده‌های سنتی خود در ساخت کنسول کرد.

کینکت اولیه که با نام پروژه ناتال شناخته می‌شد، یکی از اتفاقات هیجان‌انگیز دنیای بازی‌های ویدیویی را رقم زد. این محصول نیز هرگز به طور گسترده به توفیق دست نیافت اما فناوری به کار رفته در آن، اندکی از آینده را برای ما به تصویر کشید. این وسیله جانبی که برای اجرای بازی‌های مبتنی بر کینکت در ایکس باکس ۳۶۰ توسعه داده شده بود، در ۶۰ روز اول عرضه حدود ۸ میلیون نسخه به فروش رفت.

اگرچه نسخه اول این محصول انقلابی و آینده‌نگر نامیده می‌شود، نسخه دوم آن یک اشتباه بزرگ به شمار می‌رود؛ کاربران پس از عرضه کینکت ۲ همراه با ایکس باکس وان، قاطعانه نشان دادند که دیگر علاقه‌ای به تجربه بازی‌هایی که نیازمند فعالیت فیزیکی هستند، ندارند.

چنین شیوه‌ای از بازی کردن ابتدا توسط نینتندو و کنسول Wii آن بنیان نهاده شد. سونی نیز با پلی استیشن موو، کمرا و آی، به دنبال محقق کردن تجربه مشابهی بود که با شکست مواجه شدند، اما تمرکز شدید مایکروسافت روی این فناوری و عرضه همراه با ایکس باکس وان، آن را تبدیل به نقطه ضعفی بزرگ کرد. شاید اگر مایکروسافت در عرضه بازی‌های مناسب برای این محصول کم‌کاری نمی‌کرد، کینکت ۲ فروش بیشتری را تجربه می‌کرد ولی این غول آمریکایی در نسل هشتم به مشکلات بزرگ‌تری برخورد که اشتباهات مربوط به کینکت را محو می‌کنند.

عملکرد ضعیف در تولید محتوای اختصاصی (نسل هشتم)

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

اگرچه این تصویر قدیمی و غیردقیق است، اما نشان می‌دهد که با شروع نسل، مایکروسافت کاملاً رقابت را در زمینه کمیت و کیفیت انحصاری‌ها به سونی، رقیب اصلی خود واگذار کرد. روند عرضه انحصاری‌های این کنسول هرگز احیا نشد و باید به آینده چشم دوخت.

نسل هفتم و به‌‌خصوص سال‌های پایانی آن بازه زمانی تکرار نشدنی‌ای در تاریخ بازی‌های ویدیویی به شمار می‌روند. در این سال‌ها نه تنها شرکت‌های شخص ثالث، بلکه استودیوهای فرست پارتی سونی، مایکروسافت و نینتندو نیز غوغا کردند. مایکروسافت بدون توجه به حضور کمرنگ سونی در اوایل این نسل و بازی‌های کاملاً متفاوت نینتندو، راه متمایزی را برگزید و حماسه‌آفرینی کرد.

روند مورد بحث در نسل هشتم از بیخ و بن نابود شد. سونی شروع قدرتمندی داشت و نینتندو هم در اواسط نسل هشتم شروع به عرضه آثار انحصاری بی‌نظیری کرد. اما مایکروسافت علاوه بر لغو بسیاری از بازی‌های مورد انتظار کنسول نسل هشتمی خود، از عرضه دنباله‌هایی شایسته عاجز بود. شرکتی که در نسل هفتم تبدیل به مشکل اساسی برای سونی شده بود، در نسل هشتم رقابت را کاملاً واگذار کرد.

مورد بعدی که تولید محتوا را برای ایکس باکس وان دشوارتر کرد، تمایل سازندگان به سمت سونی بود. قراردادهایی که در سال‌های عمر ایکس باکس ۳۶۰ به این کنسول محبوب می‌رسید، بعدها در نسل هشتم به سونی و کنسول آن رسیدند. برای مثال سری Call of Duty در نسل هشتم میزبان محتوای انحصاری بسیاری برای کاربران پلی استیشن بود. تولید عناوین کاملاً جدید در سمت سونی و ادامه حضور نینتندو، لحظه به لحظه عملکرد ضعیف‌تر ایکس باکس در نسل هشتم را بیشتر بازتاب می‌دهد.

مشکلات سازندگان مستقل با معماری پیچیده پلی استیشن ۳ را به یاد دارید؟ سهولت بیشتر فرایند ساخت بازی برای پلی استیشن ۴ و بازار مقصد بزرگ‌تر آن، بسیاری از سازندگان مستقل را هم به سمت سونی کشاند. عرضه برخی بازی‌های مستقل برای پلی استیشن ۴ و رایانه‌های شخصی به خوبی تغییر شرایط و عملکرد ضعیف‌تر این برند را نشان می‌دهند. ولی آیا واگذاری بازار به کنسول نسل هشتم سونی و بعدتر، نینتندو سوییچ تنها به دلیل کمبود کیفیت و کمیت آثار انحصاری این شرکت بودند؟ خیر؛ بخش بعدی پاسخگوی آن است.

عرضه ایکس باکس وان

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

ایکس باکس وان آن‌قدر در تصمیمات اشتباه فرو رفت که حتی تیم مدیریتی کوشای سال‌های اخیر، نتوانستند آن را به کنسولی ایده‌آل تبدیل کنند. اشتباهات بنیادین مایکروسافت در سال‌های ابتدایی عرضه ایکس باکس وان، رقابت را کاملاً به سونی و نینتندو هدیه کرد.

تفکر مردم درباره یک محصول بی‌اندازه مهم است. شما اگر بهترین محصول دنیا را هم تولید کنید، عملکرد تیم بازاریابی و تنها چند تصمیم نادرست، شرکت شما را نابود خواهد کرد. ایکس باکس وان پیش از عرضه و آخرین بار درون E3 که کنسول این شرکت معرفی شد، هیچ حرفی برای گفتن نداشت.

نیاز دائم برای اتصال به اینترنت، عرضه اجباری کینکت جدید همراه با کنسول، عدم اجرای بازی‌های کارکرده و برخی دیگر از تصمیم‌های نادرست، ایکس باکس وان را پیش از عرضه، به عمق شکست‌های ممکن سوق دادند. ایکس باکس وان تبدیل به کنسولی گران‌قیمت با محتوایی اندک و لوازم جانبی ناخواسته‌ای شد که رقیبی به شدت قدرتمند داشت.

بنابراین اگر به اشتباهات بزرگ مایکروسافت در تاریخ برند ایکس باکس نگاه کنید، موارد متعددی را می‌بینید که در ابتدای نسل هشتم رخ دادند. عرضه اجباری کینکت ۲ همراه ایکس باکس وان که قیمت کنسول را ۱۰۰ دلار از پلی استیشن ۴ گران‌تر کرد، تاثیری مستقیم بر فروش داشت. سپس می‌توان عدم وجود انحصاری‌های باکیفیت و متعدد را جزوی از شکست زود هنگام ایکس باکس وان به شمار آورد.

این کنسول که آماج تصمیمات اشتباه بود، می‌توانست توسط محتوای انحصاری قابل قبول به صحنه رقابت بازگردد. متاسفانه تا پایان نسل هشتم هرگز روند عرضه انحصاری‌های این شرکت به شکلی که در نسل هفتم شاهدش بودیم، تغییر حالت نداد. مدیریت جدید مایکروسافت تصمیم گرفت که برنامه‌های بلند مدت را در دستور کار خود قرار دهد و روند عرضه محتوای اختصاصی را به نسل نهم منتقل کند.

بزرگ ترین اشتباهات سونی مایکروسافت و نینتندو

بعضی از تصاویر نه تنها دارای صدا هستند، بلکه با تفکر به آن‌ها، همه چیز متحرک می‌شود. اشتباهات گذشته بسیارند و بعید است که در آینده شاهد اشتباهی از سوی این شرکت‌ها نباشیم؛ با این حال، به واسطه روزهای خوبی که برای ما ساخته‌اند، آرزو می‌کنیم که همیشه پیش بروند و حماسه‌آفرینی کنند.

۹ موردی که در بالا به آن‌ها اشاره کردیم، بزرگ‌ترین اشتباهات شرکت‌های سونی، مایکروسافت و نینتندو در تاریخ فعالیت‌شان در این عرصه بودند. اشتباه دهم از سیطره فعالیت این شرکت‌ها خارج و به میان کاربران باز می‌گردد؛ کاربرانی که با مشاهده روند شکست یک محصول، تلاش‌های گذشته و آینده را زیر سوال می‌برند.

پلی استیشن ۳ با وجود معماری پیچیده، قیمت بالاتر نسبت به رقبا و مشکلات دیگر، به عنوان کنسولی به یادماندنی و نامتعارف در تاریخ بازی‌های ویدیویی شناخته می‌شود که کلیشه‌های بسیاری را نقض کرد.

نینتندو با وجود شکست گسترده‌ای که در عرضه Wii U تجربه کرد، با کنسول سوییچ چنان با قدرت به جدول فروش بازگشت که حتی کنسول‌های نسل نهم هم نتوانستند مانعی سر راه فروش آن ایجاد کنند.

ایکس باکس وان هم با تمام اشتباهاتی که ما را وادار به تفکر می‌کنند، میزبان سرویس گیم‌پس و آینده‌ای بود که احتمالاً در نسل نهم حرف‌های زیادی برای گفتن خواهد داشت و شاید دو رقیب خود را کاملاً زمین‌گیر کند. سونی، مایکروسافت و نینتندو اشتباهات بسیاری را در طول سال‌های فعالیت خود انجام داده‌اند اما در برابر قضاوت زود هنگام ما، گویا اشتباه اصلی را شخص دیگری مرتکب شده است. باید به خاطر بسپاریم که هیچ اشتباهی غیرقابل جبران نیست و تمام شکست‌هایی که زمانی فقط حماقت محض به نظر می‌رسند، شروعی بر موفقیت‌های جدید و انقلابی نو هستند.

62
3
برچسب‌ها: ، ،

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

  • saman گفت:

    ممنون آقای ملکی.
    این مقاله نشون داد که هیچکدوم از این ۳ شرکت مقدس و بدون اشتباه نیستند و اشتباهاتی مرتکب شده اند.
    واقعا همچین مقاله ای نیاز بود.
    خسته نباشید.

    43
    2
  • اشتباهات مایکروسافت خیلی بزرگتر از عرضه xbox-one بود و ریشه در نسل هفتم داشتن
    مثلا از دست دادن بانجی و اپیک
    یا با این که کلی فرصت برای خرید استدیو های خوبی مثل و بایوور و cdpr داشتن ولی هیچ کاری نکردن برعکس سونی تو نسل ۷ استدیو هاش رو زیاد کرد و ثمرشو تو تسل هشتم دید

    28
    4
  • “ایکس باکس وان هم با تمام اشتباهاتی که ما را وادار به تفکر می‌کنند، میزبان سرویس گیم‌پس و آینده‌ای بود که احتمالاً در نسل نهم حرف‌های زیادی برای گفتن خواهد داشت و شاید دو رقیب خود را کاملاً زمین‌گیر کند”
    جمله فن بویانه
    ماکروسافت این نسل هم گیم پس داشت قوی ترین کنسول تاریخ رو هم داشت ۴کی واقعی هم داشت
    ولی فروشش ای سوئیچی که حدود ۳ سال در بازار عقب افتاد و سوم شد
    نسل بعد هم شاید به لطف خرید بتسدا ( و اگر بازی هاش رو روی پلی ۵ نده ) و اگر سونی اشتباه بکنه فروشش نزدیک کنسول های سونی میشه ولی بیشتر نمیشه
    اگر سونی استودیو نخره و کم کاری بکنه فکر میکنم اختلاف فروششون در حد ۲۰ ۳۰ میلیون بشه
    ولی اگر سونی مثل همین نسل عمل کنه و استودیو جدید بخره فروششون اختلافشون ۵۰ ۶۰ میلیون میشه
    ************
    یک اشتباه که فکر کنم در مقاله نگفتید نیاز به سرویس گلد برای بازی های مجانی مثل فورتنایت که در کنسول پلی ۴ و سوئیج و پی سی نیاز نیست
    هنوز هم درست نشده

    14
    37
    • یک اشتباه دیگه ماکروسافت این بود کنسولی ساخت که قادر به رزولشون ۱۰۸۰ نبود و مجبور شد دوباره یک کنسول دیگه بسازه که ۱۰۸۰ رو اجرا کنه
      ( ایکس باکس وان فت و ایکس باکس وان اس )
      *************
      یک اشتباه دیگش دروغگو بودنش هستش. هر ای تی ری هایپ میکرد میخوایم فلان قدر بازی معرفی کنیم فن هاش لیست میکردن آخرش همش ایندی و مولتی
      عدم اطمینان = فروش کمتر

      21
      31
      • Sam_fisher_47 گفت:

        فکر میکنم چشاتون بسته است وگرنه ایکس باکس وان رو میدیدید تو مقاله Talk to the Hand

        11
        6
      • Xbox+Bethesda گفت:

        فن بوی جان گیم پس از ۲۰۱۷ شروع به کار کرد از ۲۰۱۳ نبودش(فقر اطلاعات)
        گلد هم درستش کردن بازم فقط اطلاعات.
        سونی هم کنسول زد که صدا موتور جت میداد و برای درست کردنش پلی۴ اسلیم زد.پلی۴ پرو هم زد که ۴کی اجرا کنه و با وان اکس رقابت کنه ولی بازم نتونست این نسل هم پلی۵ رو داد که ۴کی اجرا کنه ولی ۹۰درصد بازی ها رو زیر ۴کی اجرا میکنه و رزولوشنش از سری اکس کمتره.
        دروغ گو بودن فقط جیم رایان که به دروغ گویی معروفه که گفت ما به نسل ها اعتقاد داریم ولی خیلی از بازی هاشو برا نسل۸ میده.یا گفت گیم پس آینده ای نداره چند هفته بعدش اومد گفت رقیبی برا گیم پس داریم.

        17
        8
        • اولا فن بوی مشخصه کیه آقای کوله ترین
          دوما از ۲۰۱۷ شروع به کار کنه خب؟ ۴ ساله هستش ولی فروش ایکس باکس زیر سوئیچ رفته اگر منظورت اینه
          سوئیچ هم ۲۰۱۷ اومد
          گلد هم درستش کردن؟ بعد از ۸ سال دزدی از شما فن های متعصب؟ خداوکیلی همین کار رو سونی کرده بود صبح تا شب بهش میگفتید دزده
          کنسول سونی صدای جت بده مشکلش چیه؟ فقط تو بازی های مثل آنچارتد صدای جت میداد ولی قدرتش با اسلیم هیچ فرقی نداره و رزولوشن ۱۰۸۰ اجرا میکنه
          پرو زد ۴کی زد با وان اکس رقابت کنه؟ خدای اطلاعات تو هنوز نمیدونی اول پرو اومد بعدش ایکس باکس ایکس اومد با پرو رقابت کنه بعد به من میگی فقر اطلاعات؟
          پلی ۵ رو هم داد و زیر ۹۰ درصد؟ این ۹۰درصد رو نام ببر ببینیم اصلا مگه ما فن های سونی مثل شما چشممون به عدد ترافلاپسه که ۴کی باشه نباشه؟کدوماتون خونتون تلویزیون ۴ کی دارید؟ بابا جونتون اجازه میده باهاش بازی کنید؟
          دروغ گو بودن فقط جیم رایان؟
          عمه منه هر ای تیری وعده میداد دروغ میگفت؟
          عمه منه میگفت ما باجنگ کنسولی مخالفیم تیز میساخت ۶ ترافلاپس بزرگتر از ۴ هستش؟
          عمه منه با انحصاری بودن بازی های مولتی مخالف بود تام رایدر رو انحصاری کرد
          و….؟
          اعتقاد به نسل ها یعنی چی یعنی نسل ۸ ۹ و…. تازه اگر هم همچین کاری کرده تقاضای فن هاش بوده چون ۱۲۰ میلیون پلیر رو نمیتونه ول کنه بره
          هفته پیش شایعه بود و چه ربطی به حرفای ما داره؟

          7
          5
  • Nathan Drak گفت:

    ویتا یادش بخیر چه لانچی به سرنوشت شوم سایبرپانک دچار شد هر چند وقت یه بار تو سمت روزی روزگاری نقد آنچارتد ژرفای طلایی رو میخونم ای کاش یه کنسول دستی دیگه بده

    دوستان شرمنده اینجا این سوال رو می پرسم آیا با وجود ایندیاجونز نیتن بر می گرده

    7
    1
  • مقاله فوق‌العاده بود
    خیلی ممنون مهدی جان
    برای شخصی مثل من که نسل هفتم پی سی گیمر بود و تازه از نسل هشت وارد دنیای کنسولی شدم، بزرگترین و شاید هم تنها ضعف پلی استیشن ۴، عدم پشتیبانی از نسل قبل هست …
    الان ایکس باکس سری ایکس و اس از بازی‌های انحصاری کنسول ۳۶۰ هم پشتیبانی می‌کنن که واقعا فوق العاده هست …
    ولی خب در زمینه‌ی بازی‌های انصحاری، مایکروسافت هیچ وقت در حد و اندازه‌ی پلی استیشن نبوده … مایکروسافت واقعا تا حالا پنج تا شخصیت به یاد ماندنی در حد کریتوس و نیتن و جوئل و ای لوی و الی و … خلق نکرده …
    ولی خب از نظر گیم پلی، انحصاری‌های مایکروسافت کارشون عالیه

    10
    4
    • شما همین الانشم گیمر نیستی وگرنه میدونستی که مسترچیف از تمام اون شخصیت هایی که گفتی حداقل به انحایی بهتر هم هست میدونستی که مارکوس فنیکس از سلاطین محسوب میشه به طوری که من وقتی شنیدم دیگه شخصیت قابل بازی گیرز نیست دنبال تجربه ی نسخه های جدیدتر نرفتم اوری رو اگه گیمر بودی بازی میکردی و میدونستی در همون حد شخصیت ها بوده یا مثلا شخصیت الن ویک و یا اسپارو توی فیبل در ضمن بازی خوب صرفا به معنی بازی با داستان خوب نیست عنصر مهمتر بازی گیمپلیشه اگر خیلی دنبال داستانی برو سراغ ادبیات داستانی که داستانهای اونجا در مقابل داستان بازیها بی اندازه بهتر و کاملترن داستان این بازیها رو که اسم بردی اگه اسکریپت رو به یه منتقد ادبی نشون بدی بهت خواهد گفت که در برابر رمانهای درست و درمون پشیزی از حیث داستانی ارزش ندارن

      0
      5
      • الان مارکوس فنیکس شخصیت به یاد ماندنی ایه؟!!
        یادمه تو مرحله اولش یه سری اجساد آویزان از سقف رو دید بعد یهو گفت : niccccce Thinking
        واقعا خنده داره … باید دست زد برای این شخصیت پردازی هوشمندانه …Big Smile)از سلاطین چی محسوب میشه دقیقا)!؟!!!
        اون پسرش هم که کاملا اومدن از نیتن تقلید کردن برای ساختش ‌… موهای بورش و اون شوخ طبع بودنش … بیشتر اینکه پسر مارکوس باشه پسره نیتنه انگار
        راجع بازی داستانی هم که گفتی برو رمان بخون بهتره، به خاطر اینه که داستان های شاهکار انحصاری های سونی و مخصوصا بازی های آقای دیدیو کیج رو تجربه نکردی …
        مایکروسافت اومد باز تقلید کنه و یه حرکتی بزنه توی بازی های داستانی بازی tell me why رو داد بیرون که بازم مثل بقیه‌ی بازی‌های شاهکارش متاش زرد شد Grin
        من نظرمو بدون تعصب دادم و خودمم قصد دارم به خاطر گیم پلی گیرز و هیلو ایکس باکس بگیرم … ولی شما نمی‌خوای قبول کنی نظر خودته دیگه

        4
        1
  • آرین گفت:

    سلام، خسته نباشید.
    بهترین کاری هم که کردند این بود که بعد از شکست‌هاشون دوباره تلاش کردند. مخصوصا از این به بعد هم، دیگر مسیرهاشون با هم متفاوت است. دیگر لازم نیست که حتما همدیگر رو شکست بدهند فقط کافیِ کار خودشون رو به نحو احسن انجام دهند.
    “مدل‌های بعدی پلی استیشن ۳ قادر به اجرای بازی‌های پلی استیشن ۳ نبودند.”
    اینجا فکر کنم یک ۳ بهتر ۲ بشود.

    2
    0
  • Devil گفت:

    ممنون آقای ملکی مقاله خوبی بود و میشه دید فراز و نشیب شرکتها با یک حرکت چطور امکان پذیره Rose اما با دیدن بعضی کامنتها آدم میبینه گیمرهای ایرانی چه وضعیت ذهنی و روانی دارن خیلی باعث تاسفه

    4
    1
  • Farid گفت:

    واقعا اگه سونی و نینتندو شراکت میکردن و هیچ وقت کنسول پلی استیشن وارد عرصه ساخت بازی ها نمی شد
    ما دیگه با عناوین شاهکار پلی استیشن سرو کار نداشتیم واقعا تصورش سخته
    ولی خب قلم سرنوشته که تعیین میکنه چه اتفاقاتی بیوفته
    راجع به ایکس باکس نظری ندارم چون تاحالا خاطراتی باهاش نداشتم ولی نمیشه این رو کتمان کرد که بازی های این شرکت در نسل هفتم واقعا با ارزش بودن
    نینتندو هم که نمایانگر سرگرمیه
    شما بگو سرگرمی همه نینتندو رو یادشون میاد
    در کل ما خوشبختیم یا خوش شانسیم که داریم رقابت این سه شرکت رو تماشا میکنیم و از تک تک بازیاشون لذت میبریم
    خسته نباشید آقای ملکی کمال تشکر

    2
    0
  • Mamd038 گفت:

    “روند مورد بحث در نسل هشتم از بیخ و بن نابود شد. سونی شروع قدرتمندی داشت و نینتندو هم در اواسط نسل هشتم شروع به عرضه آثار انحصاری بی‌نظیری کرد.”
    والا لانچ اکس باکس بهتر بودش که
    رایز سان اف روم
    فورزا موتور اسپورت ۵
    killer instinct
    پلی استیشن :
    کیلزون
    ناک ناک

    کدوم بهتر بود لانچ؟

    چیزی که باعث شکست اکس باکس توی نسل هشت بود مخصوصا توی ۲٫۳ سال اول که خیلی عقب افتاد اون مشکلات ابتدایی مثل اتصال دائم به نت عرضه اکس باکس وان همراه با کینکت عدم استفاده از بازیای دست دوم سخت افزار ضعیفتر و… بود
    بعد ها تونست این مشکلاتو یه جورایی حل کنه
    ولی خب پلی استیشن انحصاریای خیلی خوبشو از ۲۰۱۵ با بلادبورن شروع کرد و روند خیلی خوبی داشت
    در واقع انحصاریای خوب سنل هشتم پلی استیشن از ۲۰۱۵ شروع شد به نظرم
    ولی اکس باکس به غیر از لانچ مخصوصا از ۲۰۱۵ به بعد انحصاریاش خیلی کم بودن و نسبت به انحصاریای پلی استیشنم ضعیفتر عمل میکردند و این باعث شکست اکس باکس شد
    توی ۲٫۳ سال اول:اون مشکلات اولیه
    سال های بعدش:کمبود بازیای انحصاری نسبت به انحصاریای با کیفیت پلی استشن توی نسل هشتم
    (اگه جاییو اشتباه گفتم یاد اوری کنین ممنون)

    5
    1
  • vas گفت:

    بسیار مقاله خوب و آموزنده ای بود آقای ملکی Yes Rose

    1
    0
  • Rich Man گفت:

    یکی از بهترین مقاله های اخیر تیم گیم فا .
    ( مطلب زیر عکس ۳ غول بزرگ صنعت گیم Yes Heart Heart Heart )

    1
    0
  • واقعا این شرکت ها یه سری حماقت های محض کردند که برای من اصلا باورش سخته که چجوری ممکنه یه چنین حماقت هایی بکنند اینها Hypnotized

    2
    0
  • farshadx گفت:

    نسلهای گذشته رو کاری ندارم این نسل رو میگم
    البته خودم کنسول ندارم و چیزایی که میگم تو یوتوب دیدم
    هر دو عملکرد خوبی برای شروع داشتن اما اینترنت (اصطلاحی که تو یوتوب به کار میبرن) داره از xbox تعریف میکنه و به سونی انتقاد
    نمونه هاش همین شایعه های بدی هست که برای سونی میاد با درست بدون و یا نبودنش کاری ندارم منظورم دقیقآ همینه که فضای اینترنت به سمت xbox متمایل شده
    دلیل هم زیاد براش چند تایی رو من میگم اگر چیزه هست که نگفتم بگید
    **عملکرد و پشتیبانی بهتره xbox
    ۱- همین حالا کارت حافظه اضافه داره
    ۲- کارت حافظه خیلی راحتر از ps نصب میشه
    ۳- پشتیبانی کامل از نسل های قبل
    ۴- انتخاب نسخه هوشمند(من اینو نمیدونم چیزی که دیدم رو میگم تو ps با اینکه بازیها اپدیت نسل ۹ میگیرن باید به صورت دستی انتخاب کنید و نصب کنید تو xbox به صورت هوشمند این اتفاق میوفته برای انتقال سیو ها هم همینه)
    ۵- موقعه نصب و انتقال داده تو xbox میشه بازی کرد ولی تو ps نمیشه و باید صبر کنید تا تموم بشه
    ۶- quick resume
    ۷- auto hdr
    ۸- fps boost
    تمام این موارد به اسم پشتیبانی بهتر xbox اوردم چون خیلی هاش رو سونی هم میتونه با اپدیت اضافه کنه
    ** حجم هارد بیشتر نسبت به رقیب
    **اجرای بهتر بازیها رو xbox
    من کنسول ندارم چیزی که دیدم رو دارم میگم طبق مقایسه ها و ویدوها حالا خودتون دربارش بحث کنید
    ** گیم پس
    الآ اونور اب دارن براش دست و پا میشکنن و گزارش های غیر رسمی میگن کاربراش ۲۲ میلیون شده و تا اخر سال انتظار دارن بشه ۳۰ میلیون
    از مواردی مثل ip های و استودیوهای جدیدی که ماکرو خرید هم رد میشم چون حال حاضر مهمه و اینا تو اینده خودشون نشون میدن
    حالا واسه سونی
    ip های انحصاری اول نسل
    دسته پیشرفته تر
    صدای ۳D که برعکس xbox نیاز به خرید نداره(واسه xbox باید بخرید قیمتش هم ۱۵$ هست)
    داشبورد ۴k
    هر چی که خودتون میدونی برای هر دو اضافه کنید
    بجز موارد بالا دیزاین دو کنسول هم هست که من نیاوردم اما از xbox راضیتر هستن
    اما بیشترین تحسینی که برای xbox میشه هیچ کدوم از موارد بالا نیست به جز xbox game pass
    و بیشترین انتقاد هم از سونی ۷۰$ بودن بازیهاش هست
    اهمیت ندادن به استودیوها و پروژهای کوچکتر و سینمایی شدن بازیهاش هم یک مورد دیگه است
    این مواردی که گفتم هیچ کدوم من دراوردی نیست خواستن لینک میدم برید نگاه کنید
    برای اونایی که میخوان کنسول بگیرن به نظرم فعلآ نگیرید چون هم کنسولها دارن ارزون میشن هم اینده هر دو تا و سیاستهاشون روشن تر بشه

    10
    2
  • Price گفت:

    سگا هم باید میزاشتید درسته که دیگه تو حوزه نرم افزار فعالیت نمیکنه ولی اشتباه خیلی کرد از زمان عرضه سگا ساترن که باعث شد فرصتش توی رقابت با کنسولهای نسل پنج از دست بده و از دست دادن فرصت رقابت در کنسولهای دستی که منجر به پیروزی نیتندو شد.ولی زمان دریمکست همه ی اشتباهاتش رو درست کرد و اتفاقا اوایل فروش خیلی خوبی داشت وای متاسفانه آخرین ضربه بر پیکر تازه جان گرفته سگا با عرضه ps2 خورد که هیچ رغمی براش نداشت تو فروش و سگا یک سال بعد رسما از بازار نرم افزار کنار کشید.و این پایان یه کنسول دوستداشتنی نبود بلکه پایان ۱۵ سال تلاش و سخت کوشی شرکتی بود که فقط چند سال طعم موفقیت واقعی رو کشید.در حال حاضر سگا تبدیل به یک سازنده فرست پارتی و ترد شده و البته بازیهای خوبی مثل یاکوزا یا فوتبال منیجر رو درست میکنه.

    1
    0
  • Ali گفت:

    در مورد ویتا حق کاملا با سونی است. حتی نینتندو ۳ دی اس هم یک سوم دی اس فروخت.
    ویتا یک محصول به شدت عالی بود و وقتی مشخصاتش رو میخونم متوجه میشم که سونی نهایت کیفیت رو به کار گرفته بوده. اون زمان صفحه اولد گذاشته بوده!! تنها مشکل ویتا فقط و فقط نوع کارت حافظه بود که آن هم دلیل اصلی شکستش نبود. در مورد پشتیبانی هم در ۲ سال اول پشتیبانی خوبی داشت ولی وقتی فروش نداشت برای چه باید ضرر را ادامه میداد؟
    مشکل ویتا و کلا کنسول‌های دستی بعد از سال ۲۰۱۰ این بود که گوشی‌ها خیلی عالی و قدرتمند شده بودند. اپل سال ۲۰۱۰ ایفون ۴ رو تولید میکنه. بروید بازی‌های گیم لافت در سال‌های ۲۰۱۱ الی ۲۰۱۲ رو ببینید. مدرن کامبت ۳ رو اون زمان داشته. با ۵ تا ۱۰ دلار بهترین بازی‌ها رو می‌شد روی گوشی‌ بازی کرد. بازی‌های آنلاین اعتیاد اور روی موبایل اومدند. صفحه نمایش آنها بزرگ‌تر شد.
    نینتندو هم بعد از ۳ دی اس و وی یو متوجه داستان شد و مثل همیشه خودش رو با آینده به روز کرد. کنسول هیبریدی سوییچ رو عرضه کرد.
    در کل امکانش صفر مطلق است که سونی کنسول دستی عرضه کند آن هم در این شرایط زمانی که ۵ تا ۱۰ سال دیگر خود کنسول‌ها هم به تاریخ میپیوندند.

    0
    0