سینما فارس: تحلیل و نقد ویدئویی فیلم Fight Club | «قصه» یا «مفهوم»؟

مقالات ، نقد و بررسی ۲۷ آبان ۱۳۹۹ - ۲۲:۴۵

آیا می‌توان با قطعیت گفت که سینما «باید» قصه بگوید؟ سوال دشواریست و اگر پاسخمان مثبت باشد احتمالا به مذاق عده‌ی زیادی خوش نمی‌آید. حقیقتا جواب این سوال را نمی‌دانم اما با خود فکر که می‌کنم، متوجه می‌شوم که رسالتی برای هر اثر سینمایی جز «خلقِ حس» سراغ ندارم. «حس» چیزیست که حداقل برای بنده در قالب کلمات تعریف‌ناپذیر بنظر می‌آید، اما مشخصاتی دارد که ما را به درکِ ماهیتِ آن نزدیک می‌کند. یکی از این مشخصات این است که حس، «تعین» دارد؛ وقتی ما از حسِ «نفرت» سخن می‌گوییم باید بدانیم که نفرت از آنِ کیست و از کجا می‌آید. مطمئنا حسِ نفرت از آسمان نازل نمی‌شود، بلکه با وجود یک «انسان» معنی پیدا می‌کند؛ یک انسانِ معین که نفرتی معین را در یک لحظه‌ی معین تجربه می‌کند. مثالی از حس این است: نفرتِ من (به عنوان شخصی معین) از دیدن غذایی که یک بار در بچگی‌ام بعد از خوردنِ آن شدیدا مریض شده‌ام. این یعنی حسِ معینِ انسانی معین. پس همواره حس با حضورِ یک انسان نیز عجین است و سینما هم اگر رسالتی برای خلق حس داشته‌باشد، حتما نیاز به انسان دارد. در انیمیشن هم اگر موجودی غیر از انسان حضور داشته‌باشد این تخیل ماست که می‌تواند آن را مثل یک انسان ببیند. بنظرم می‌آید با این توصیفات، سینما راهی جز قصه گفتن ندارد. این قصه است که چارچوبی معین خلق می‌کند که همچون جهانی خودبسنده می‌تواند زیست داشته‌باشد. جهانی که در آن می‌توانیم انسان و فضا ببینیم. قصه دقیقا همچون چارچوبیست که به دور یک جهانِ سینمایی کشیده شده و در بستر این جهان است که می‌توان به عنوان فیلمساز، حس خلق کرد و به عنوان بیننده، حس را دریافت. «مفهوم» نیز فقط و فقط از پسِ قصه است که می‌تواند وجود داشته‌باشد. مفهومِ «رنج» را نمی‌توان و نباید پیش از قصه و منفک از آن دنبال کرد. ما رنج را باید در خلالِ یک قصه و بعد از شکل گرفتنِ یک انسان و فضای معین تجربه کنیم. اگر بخواهیم از راهی جز این برویم، مفهومِ ما از چارچوبِ اثر بیرون می‌زند و تجربه‌ای برای ما به ارمغان نخواهد‌آورد. بعد از این مقدمه‌ی نسبتا کوتاه – که احتمالا در طول این نوشته و به بهانه‌ی نقدِ فیلم «باشگاه مشت‌زنی» یا «باشگاه مبارزه» به آن بازگشت خواهیم‌داشت – باید به فیلم مورد بحثمان برسیم. باید با فیلمِ «فینچر» روبرو شویم و ببینیم که با وجود این توضیحات کجا می‌ایستد.

برای خواند نقد اینجا و مشاهده ویدئو اینجا کلیک شود.

12345678910(10 رای, میانگین آرا 4٫50 از 10 )
Loading...

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

  • Amir_RBP80 گفت:

    آقا این فیلما رو نکوبید دیگه Neutral مگه نمیدونید اکثر جمعیت کره زمین واسه فیلمای شعاری له له میزنن خب چرا میکوبید Thinking زشته واقعا شاید من بیننده بخوام شعار به سمتم پرتاب شه داستان و شخصیت و اینا واسم اهمیت نداشته باشه Big Frown
    آخه این درسته؟ weep

    7Thumb up 7Thumb down
    • Grandwarden گفت:

      من خودم کاملا با نقدی که توی سایت درباره “هفت” انجام شده موافقم (که کاملا شعاریه و اشکال زیاد داره).ولی به نظر من این قضیه درباره باشگاه مبارزه اصلا صدق نمیکنه.

      2Thumb up 4Thumb down
    • Vigilante گفت:

      جان؟یعنی منظور شما اینه که فایت کلاب شخصیت پردازی و داستان نداره؟همش شعاره؟واقعا متاسفم براتون،شاید حرفهایی که توی فیلم زده میشه برای عده ای شعاری باشه،اما چون این فیلم یکی از مهمترین فیلمهایی هست که در باب زندگی مدرن و معایب و مزایاش هست هیچ جوره نمیشد بدون دیالوگ‌های به ظاهر شعاری پیش برد،این همه فیلم پر از استعاره بود،پر از مفاهیم فلسفی و روانشناسی و جامعه شناسی،بعد میگید داستان نداره چون داره شعار میده؟

      4Thumb up 0Thumb down
  • mateus bk گفت:

    انصافا آخرت فیلم بود Yes

    8Thumb up 0Thumb down
  • Vigilante گفت:

    درمورد نقد هم باید بگم که کارگردان مفاهیم بسیاری رو سعی داشت در قالب یک فیلم دو ساعته قرار بده که پرداختن تک تک اونها به زبان سینمایی یک فیلم حداقل پنج ساعته میخواست و از نظر بنده حقیر هم چون پرداختن به تمامی ابعاد و مسئله یک انسان مدرن غرق در مدرنیته و مصرف گرایی بسیار بسیار پیچیده و مفصل هستش از نظر من دیوید فینچر با توجه به محدودیت زمانی بسیار بسیار عالی تونسته که به مفاهیم کلی بپردازه و سایر مفاهیم دیگه رو هم به صورت رفرنسی و اشاره ای پرداخته،قصه ای که برای چنین هدف بسیار مشکلی مثل پرداختن به زندگی مدرن باید تعریف بشه غالب بسیار متفاوتی داره و نمیشه با عناصر آشنای سینمایی مثل قصه گویی آرام سوز این قضیه رو بسط داد و شرح داد،چون همون‌طور که گفتم این از حوصله یک فیلم سینمایی نهایتا سه ساعته خارج هست،اما بازهم کارگردان از نظر من موفق شده که گلیم خودش رو بخوبی از اب بیرون بکشه و چون دومین اثر جدی کارگردان هست معلومه که فیلم هم دارای اشکال هست و بی عیب نیست مسلما،اما باز هم به دلیل روایت پر از کشش و چند وجهی و رفرنس گونه داستان این قضیه از نظر من کاملا مستحق چشم پوشی هست.

    5Thumb up 0Thumb down